De wetten van Asscher

ouderengeneeskundecartoonCartoon van www.pathuis.nl

Een eeuwigheid leek het te duren voordat er ingegrepen werd in het hoge tempo waarmee de loonschalen in de thuiszorg een neerwaartse vaart maakten. Achteraf bezien was het maar ‘even’ voordat er op de spreekwoordelijke rem werd getrapt. Echter lang genoeg om diepe sporen in het leven van duizenden zorgmedewerkers na te laten die hun toekomst zagen verdwijnen. Nu komen de ‘verdwenen banen’ weer terug. Zelfs meer dan ervoor. Hoe nu verder?

Efficiencyfetisjisme
De doorgeslagen functiedifferentiatie in de VVT was het begin van een neerwaartse spiraal. Taken en verantwoordelijkheden werden tot in detail ‘opgeknipt’ en zodanig herverdeeld dat efficiency centraal kwam te staan. Daarnaast lag het accent op sturen op budgetten in plaats van regie voeren op basis van kwaliteit. Met als absolute dieptepunt dat WMO-cliënten per stuk werden verkocht op Marktplaats.nl aan de hoogste bieder. De marktwerking in de zorg toonde alle lelijke kanten van de Hollandse handelsgeest die ons heeft gebracht waar we nu zijn. Dat is op zich niet verbazingwekkend. Marktwerking zonder (wettelijke) randvoorwaarden die recht doen aan zulke basale zaken zoals de EVRM en fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden is als een bal die je de flipperkast in katapulteert: je moet maar afwachten waar dat ding terechtkomt en in geval van nood bedien je de knoppen of schop je een keer tegen de kast aan waardoor de hele zaak op tilt slaat. Dat we daar niets mee opschieten is inmiddels klip en klaar.

Geïnstitutionaliseerde schizofrenie
Hoewel het uitgangspunt om goede zorg zo efficiënt mogelijk te organiseren terecht is (zinnige zorg voor een betaalbare kostprijs) loop je geheid vast als de zorgverlening en het faciliteren ervan gebaseerd is op uitgangspunten die geen recht doen aan een 21e eeuws mensbeeld. Dat behoeft enige uitleg. Geen enkele zorgmedewerker komt ’s morgens de werkvloer op en zegt: ‘Zo ik zal mijn zorgprotocol eens even gaan verzorgen’. Of: ‘Wat heb ik er vandaag een zin in om alle kwaliteitsindicatoren te laten glimlachen.’ De zorgmedewerkers denken in eerste instantie áltijd aan hun cliënten, met het hoofd én het hart. Om elke minuut die zij moeten besteden aan administratie voelen zij zich schuldig. En toch verwachten bestuurders en beleidsmakers dat zorgmedewerkers zich als eerste om de bedrijfseconomische spreadheets bekommeren die zij op het bureaublad hebben staan. Terwijl zorgmedewerkers tijdens de opleiding en bijscholingen leren dat de cliënt centraal staat. Dat noemen we geïnstitutionaliseerde schizofrenie.

De productiviteit van empathie
Een hardnekkig misverstand over de zorgverlening aan kwetsbare mensen volgens de strikte bedrijfseconomische leer is dat een empathische zorgverlening gebaseerd op een zo goed mogelijke maatschappelijke participatie en zo hoog mogelijke kwaliteit van leven niet (meer) te betalen is. Een ander hardnekkig misverstand is dat de zorg voor kwetsbare mensen niets oplevert, en slechts een hinderlijke ‘kostenpost’ is die ten koste gaat van het BBP. Beide misverstanden zijn gebaseerd op de oerangst dat er nooit genoeg vreten in de pan zit voor alle kinderen die aan tafel zitten. Marc Pomp heeft jaren geleden gehakt gemaakt van deze misverstanden in het boek “Een beter Nederland: de gouden eieren van de gezondheidszorg.” En aangetoond dat zorg aan kwetsbare mensen zelfs geld oplevert. Mits de financieringsmodellen op zodanige wijze worden ingericht dat ‘perverse prikkels’ tot een minimum worden gereduceerd en bewezen effectieve zorg transparant wordt gefaciliteerd. En daar ligt de grote uitdaging voor de komende jaren: de juiste zorg op de juiste plaats op het juiste moment in de juiste hoeveelheid.

Schelden doet u thuis ook niet

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s